Thư viện trong thời đại số

Chuyển đổi số trong thư viện được hiểu là việc chuyển đổi mô hình thư viện truyền thống sang mô hình kỹ thuật số. Các tài liệu sẽ được định dạng và mã hóa bằng kỹ thuật số để lưu trữ mà không làm thay đổi dữ liệu. Chuyển đổi số trong thư viện cần ứng dụng công nghệ và thiết bị hiện đại để vận hành, quản lý; không chỉ đơn giản là “số hóa” tài liệu mà cần thay đổi công cụ và cách vận hành một Thư viện kiểu mới.

Chuyển đổi số thư viện - Chìa khoá mở rộng cách tiếp cận tri thức

Để thực hiện chuyển đổi số thư viện, từ năm 2015, Trường Đại học Y Dược Thái Bình đã tiến hành số hóa tài liệu, giúp cho việc lưu trữ, bảo quản tài liệu tiện lợi và lâu dài hơn, việc bổ sung tài liệu không bị chồng chéo như trước đây. Quy trình số hoá được thực hiện từ những tài liệu cũ, có nguy cơ hư hỏng cao, những tài liệu quý, độc bản và những tài liệu được nhiều sinh viên, học viên quan tâm; tiếp đó là tập trung số hóa các giáo trình nội bộ, bài báo khoa học trong nước và quốc tế, các đề tài nghiên cứu các cấp của giảng viên trong Trường.

Đến nay, hệ thống thư viện số của Trường Đại học Y Dược Thái Bình đã có trên 6.300 đầu mục tài liệu, từ sách tham khảo Tiếng Việt, sách tham khảo ngoại văn, giáo trình, luận văn, luận án, bài trích, tạp chí, đến các video hướng dẫn một số kỹ thuật quan trọng đối với sinh viên. Mỗi tháng, thư viện có hơn 400 nghìn lượt truy cập.

Về những hiệu quả khi sử dụng thư viện số, sinh viên Phan Diệp Anh, Lớp Y khoa K53A, Trường Đại học Y Dược Thái Bình chia sẻ: Từ khi bắt đầu vào học tại Trường, em đã được thầy cô hướng dẫn sử dụng thư viện số. Thư viện có đa dạng sách báo, tài liệu tham khảo phục vụ đầy đủ cho nhu cầu tra cứu thông tin của sinh viên. Tốc độ truy cập và tìm kiếm thông tin của thư viện rất nhanh, dễ dàng thao tác. Thư viện số tạo thuận lợi cho chúng em khi không cần phải thực hiện các thủ tục mượn sách, trả sách truyền thống, mà chỉ cần laptop, máy tính bảng hoặc điện thoại thông minh là có thể nghiên cứu tài liệu tham khảo dù ở bất cứ đâu. Các tài liệu ở thư viện cũng thường xuyên được cập nhật, phù hợp với chương trình học cũng như những tiến bộ không ngừng của ngành y tế hiện nay.

Có thể thấy, hệ thống thư viện số tại Trường Đại học Y Dược Thái Bình đang đáp ứng đầy đủ các yêu cầu về tính năng, hiệu quả vận hành, khả năng tích hợp và phù hợp thực tiễn, tạo tiền đề quan trọng để xây dựng hệ sinh thái giáo dục số hiện đại, liên thông, bền vững. Qua đó, nâng cao chất lượng quản lý, giảng dạy, học tập và nghiên cứu khoa học, góp phần thực hiện thành công mục tiêu chuyển đổi số của Nhà trường.

Phát triển thư viện số - bước đi chiến lược trên hành trình số hoá trường học

Việc xây dựng và phát triển thư viện số tại Trường Đại học Y Dược Thái Bình không chỉ nhằm hiện đại hóa công tác thư viện, mà còn là bước đi chiến lược, cụ thể hóa các chủ trương, chính sách lớn của Đảng, Nhà nước về đẩy mạnh chuyển đổi số đối với hoạt động giáo dục, đào tạo.

Về những định hướng tiếp tục nâng cao hiệu quả hoạt động của thư viện số, PGS.TS Phạm Thị Dung, Trưởng Thư viện và Trung tâm CNTT, Trường Đại học Y Dược Thái Bình cho biết: Chúng tôi đang tiếp tục cải tiến quy trình số hóa, đảm bảo chất lượng hình ảnh, âm thanh và khả năng tìm kiếm của tài liệu số; phát triển bộ sưu tập số, bổ sung các tài liệu điện tử (sách, tạp chí, báo, luận văn, bài báo khoa học, tài liệu hội nghị...) từ các nhà xuất bản uy tín trong và ngoài nước; đồng thời khuyến khích giảng viên, sinh viên đóng góp tài liệu số vào thư viện. Nhà trường cũng có kế hoạch nâng cấp và hiện đại hóa hạ tầng công nghệ thông tin; duy trì hệ thống mạng ổn định, tốc độ cao, đáp ứng nhu cầu truy cập và sử dụng các dịch vụ trực tuyến của người dùng; đảm bảo an ninh mạng và bảo mật thông tin cho thư viện số.
Trường Đại học Y Dược Thái Bình cũng tăng cường tập huấn kỹ năng học tập thông minh cho sinh viên ngay từ năm nhất; chú trọng phát triển các sản phẩm truyền thông sáng tạo như video giới thiệu sách, podcast, bản tin điện tử,… để đăng tải trong hệ thống thư viện; từng bước ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) vào một số hoạt động và dịch vụ của thư viện. Đồng thời triển khai khảo sát ý kiến người học thường xuyên, từ đó cải thiện chất lượng thư viện số trên cơ sở nhu cầu thực tế.

Duy trì văn hoá đọc song song với chuyển đổi số

Sự phát triển của công nghệ giúp việc tiếp cận tri thức trở nên dễ dàng hơn. Tuy nhiên, việc phát triển và duy trì văn hóa, thói quen đọc sách giấy vẫn rất cần thiết. Ngoài xu hướng học tập cùng thư viện số và các công cụ hỗ trợ hiện đại, Trường Đại học Y Dược Thái Bình vẫn khuyến khích sinh viên đến thư viện với mục tiêu chính là được đọc sách và nuôi dưỡng niềm đam mê mê đọc sách. Nhà trường cũng trang bị điều kiện tối ưu cho các phòng đọc, khu vực mượn sách, nhằm tạo sự linh hoạt giúp sinh viên, học viên có thể đọc sách, học tập và nghiên cứu một cách tốt nhất; triển khai nhiều hoạt động như hội sách, ngày hội văn hoá đọc,… để truyền ngọn lửa yêu sách và nuôi dưỡng thói quen đọc sách dành cho sinh viên.

Là “bạn đọc” quen thuộc tại thư viện truyền thống của Trường, sinh viên Nguyễn Hữu Thành, Lớp Y khoa K53A, Trường Đại học Y Dược Thái Bình chia sẻ suy nghĩ của mình: Với em thì việc cầm trực tiếp quyển sách, mở từng trang, mắt đọc, trí não tiếp nhận và suy nghĩ, cảm giác vẫn “thấm” hơn. Em vẫn duy trì cả hai cách đọc sách trực tiếp và đọc trên thư viện trực tuyến. Mỗi cách có một sự thú vị riêng. Sách với em như một người bạn không thể thiếu hàng ngày.

PGS.TS Phạm Thị Dung, Trưởng Thư viện và Trung tâm CNTT, Trường Đại học Y Dược Thái Bình cho biết thêm: Chính sự kết hợp giữa công nghệ và văn hóa đọc truyền thống đã giúp sinh viên tiếp cận tri thức nhanh hơn, tiện lợi hơn, từ đó cũng mở ra cơ hội cho tương lai phát triển của văn hóa đọc. Dù lựa chọn đọc sách theo phương thức truyền thống hay hiện đại, điều quan trọng nhất vẫn là duy trì thói quen học hỏi và trau dồi tri thức. Nếu biết kết hợp hợp lý, người học có thể tối ưu hóa việc tiếp cận tri thức, phát triển bản thân một cách toàn diện hơn.

Việc phát triển văn hoá đọc kết hợp cả truyền thống và hiện đại tại Trường Đại học Y Dược Thái Bình cũng đang góp phần nâng cao kiến thức, kỹ năng, phát triển tư duy, giáo dục và rèn luyện nhân cách, xây dựng đời sống văn hóa tinh thần, phát huy những giá trị đạo đức, truyền thống hiếu học cho học viên, sinh viên của Nhà trường./.