Từ bài thuốc cổ truyền đến viên nang cứng “Thập diệu thang”: Kết quả nghiên cứu của Trường Đại học Y Dược Thái Bình

Từ bài thuốc cổ truyền đến sản phẩm dạng viên nang cứng

Đây là đề tài do Trường Đại học Y Dược Thái Bình chủ trì, TTUT. TS. BS Đỗ Quốc Hương làm chủ nhiệm. Với định hướng kế thừa, phát triển nền y học cổ truyền với y học hiện đại từng bước hiện đại hóa Y học cổ truyền, chuyển dạng từ dược liệu sang dạng viên nang cứng, đảm bảo chất lượng và tiện ích trong sử dụng. Đề tài được triển khai trong 30 tháng, từ tháng 1/2024 đến tháng 6/2026.

Điểm đáng chú ý của nghiên cứu là việc chuyển dạng thảo dược từ bài thuốc cổ phương “Tứ diệu tán gia giảm” sang viên nang cứng “Thập diệu thang”. Theo nhóm nghiên cứu, việc phát triển dạng viên nang hướng tới tạo ra sản phẩm thuận tiện hơn trong sử dụng, đồng thời tạo điều kiện xây dựng quy trình bào chế, sản xuất và kiểm soát chất lượng theo các tiêu chuẩn đã đề ra.

Với vai trò là đơn vị chủ trì, Trường Đại học Y Dược Thái Bình đã tổ chức triển khai các nội dung nghiên cứu từ xây dựng quy trình bào chế, sản xuất chế phẩm, đánh giá độc tính, tác dụng dược lý đến nghiên cứu trên người bệnh.
   
Đề tài nghiên cứu đã thực hiện tuân thủ theo nội dung theo thuyết minh nghiên cứu và hợp đồng khoa học đã được phê duyệt. Trong đó, nhóm nghiên cứu của Trường Đại học Y Dược Thái Bình đã xây dựng được quy trình bào chế viên nang cứng “Thập diệu thang” và bước đầu sản xuất 12.000 viên nang cứng phục vụ nghiên cứu độc tính cấp, bán trường diễn, tác dụng dược lý và trên lâm sàng, đáp ứng tiêu chuẩn cơ sở đề ra. Các quy trình bào chế, quy trình sản xuất cùng hồ sơ, báo cáo kết quả nghiên cứu cũng được hoàn thiện theo từng nội dung của đề tài.

Song song với việc phát triển sản phẩm, nhóm nghiên cứu tiến hành đánh giá độc tính và tác dụng dược lý trên thực nghiệm. Kết quả cho thấy ở các mức liều được nghiên cứu, viên nang cứng “Thập diệu thang” không ghi nhận biểu hiện độc tính cấp trên chuột nhắt trắng và nghiên cứu trên độc tính bán trường diễn liên tục thời gian 90 ngày (03 tháng). Các chỉ tiêu được đánh giá không ghi nhận biểu hiện độc tính bán trường diễn trên các chỉ số sinh hóa, huyết học và mô bệnh học.

Qua nghiên cứu trên các mô hình thực nghiệm, viên nang cứng Thập diệu thang cho thấy tác rõ rệt làm hạ acid uric máu, chống viêm và giảm đau. Đây là những kết quả tiền lâm sàng được nhóm nghiên cứu sử dụng làm cơ sở để tiếp tục đánh giá tác dụng của chế phẩm trên người bệnh.

Nghiên cứu trên 86 bệnh nhân gút mạn tính

Một nội dung quan trọng của đề tài là đánh giá tác dụng của viên nang “Thập diệu thang” trên 88 bệnh nhân gút mạn tính có tăng acid uric máu. Theo kết quả nghiên cứu sau 30 ngày can thiệp (D 0 – D30), tỷ lệ người bệnh còn triệu chứng đau giảm từ 96,6% xuống 61,4%. Mức độ đau đánh giá theo thang điểm VAS và một số chỉ số liên quan đến tình trạng sưng khớp cũng có sự cải thiện có ý nghĩa thống kê. Đáng chú ý, nồng độ acid uric máu trung bình giảm từ 561,80 micromol/L xuống 411,26 micromol/L, tương ứng mức giảm 26,80%. Trong nhóm nghiên cứu, 45,5% bệnh nhân có mức giảm acid uric từ 30% trở lên.

Các chỉ số huyết học và sinh hóa được theo dõi trong nghiên cứu không ghi nhận thay đổi bất thường có ý nghĩa thống kê. Báo cáo của nhóm nghiên cứu cũng không ghi nhận tác dụng không mong muốn trong thời gian can thiệp.
   
Những kết quả này cho thấy viên nang cứng “Thập diệu thang” có tiềm năng để tiếp tục được nghiên cứu về hiệu quả và độ an toàn trong hỗ trợ điều trị bệnh gút mạn tính. Tuy nhiên, các kết quả cần được xem xét trong phạm vi thiết kế, thời gian can thiệp và quy mô của nghiên cứu đã thực hiện.

Hội đồng đánh giá đề tài đạt yêu cầu

Sáng 14/9/2026, Sở Khoa học và Công nghệ Hưng Yên tổ chức họp Hội đồng khoa học và công nghệ chuyên ngành đánh giá, nghiệm thu kết quả thực hiện đề tài “Nghiên cứu tác dụng điều trị bệnh Gút mạn tính của viên nang cứng “Thập diệu thang” tại Thái Bình năm 2024-2025” (nay là tỉnh Hưng Yên). Hội đồng khoa học và công nghệ chuyên ngành do GS.TS. Lương Xuân Hiến - Nguyên Hiệu trưởng Trường Đại học Y Dược Thái Bình, làm Chủ tịch Hội đồng. Tham dự cuộc họp có TTƯT.TS.BS. Nguyễn Thế Điệp - Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Y Dược Thái Bình; ông Nguyễn Cảnh Toàn - Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Hưng Yên, Phó Chủ tịch Hội đồng; các thành viên Hội đồng, đại diện cơ quan quản lý cùng nhóm nghiên cứu. Tại phiên họp Hội đồng nghiệm thu, TTUT.TS.BS Đỗ Quốc Hương - Chủ nhiệm đề tài, đã trình bày quá trình triển khai và các kết quả nghiên cứu trước Hội đồng. Các thành viên Hội đồng tập trung trao đổi, đánh giá về phương pháp nghiên cứu, kết quả thực nghiệm, kết quả trên người bệnh cũng như hồ sơ khoa học của đề tài.
  Hội đồng khoa học ghi nhận đề tài được Trường Đại học Y Dược Thái Bình triển khai nghiêm túc, phương pháp nghiên cứu phù hợp, có kết quả mang giá trị khoa học và khả năng ứng dụng thực tiễn. Bên cạnh những kết quả đạt được, Hội đồng đề nghị nhóm nghiên cứu tiếp thu các ý kiến phản biện, bổ sung theo ý kiến góp ý theo hội đồng trước khi hoàn thiện hồ sơ nghiệm thu.

Kết quả bỏ phiếu, Hội đồng thống nhất đánh giá đề tài đạt yêu cầu, xếp loại “Đạt”. Kết quả nghiệm thu là bước quan trọng đối với Trường Đại học Y Dược Thái Bình trong quá trình nghiên cứu, phát triển và hoàn thiện sản phẩm từ bài thuốc y học cổ truyền theo hướng hiện đại hóa dạng thuốc. Trên cơ sở kết quả đã đạt được, nhóm nghiên cứu dự kiến tiếp tục hoàn thiện sản phẩm, bổ sung các hồ sơ, minh chứng theo yêu cầu của Hội đồng và nghiên cứu sâu hơn về hiệu quả, độ an toàn của viên nang cứng “Thập diệu thang”. Kết quả nghiên cứu của đề tài cũng mở ra hướng tiếp cận trong việc phát huy thế mạnh nghiên cứu khoa học của Trường Đại học Y Dược Thái Bình, kết hợp Y học cổ truyền - Y học hiện đại, từng bước chuẩn hóa các sản phẩm có nguồn gốc từ dược liệu cổ truyền thành các dạng thuốc viên nang cứng, viên nén…, hướng tới khả năng tiện ích trong sử dụng nhằm đáp ứng tốt chăm sóc và bảo vệ sức khỏe nhân dân.